Ekonomi
15 Soruda Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES)
Kimleri Kapsıyor, Ne Zaman Başlayacak, Maaşlardan Ne Kadar Kesinti Olacak?
Türkiye’de milyonlarca çalışanı ilgilendiren Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) için takvim netleşti. Hükümetin uzun süredir üzerinde çalıştığı yeni emeklilik modeli, 2026 yılında yürürlüğe girecek. Kamuoyunda “ikinci emeklilik” ya da “ek gelir desteği” olarak adlandırılan sistem, özel sektör çalışanları için zorunlu olacak.
TES 2026’da Başlıyor
2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda yer alan TES düzenlemesi, 1 Nisan – 30 Haziran 2026 tarihleri arasında devreye alınacak. Böylece 20 milyondan fazla çalışanın maaşlarından belirli bir oranda kesinti yapılarak ikinci bir emeklilik hesabı oluşturulacak.
Yönetim danışmanı Canan Duman, “25 Soruda TES” başlıklı analizinde sistemin detaylarını adım adım açıkladı.
1. OKS Katılımcıları TES’e Geçecek
Şu anda Otomatik Katılım Sistemi (OKS) kapsamında olan çalışanlar, TES başladığında otomatik olarak yeni sisteme aktarılacak. Mevcut BES veya OKS birikimleri kaybolmayacak, ayrı bir hesapta korunacak. Ancak sistem devreye girdikten sonra “cayma” hakkı olmayacak. Yani TES başladıktan sonra toplu çıkış mümkün olmayacak.
2. TES Kimler İçin Zorunlu?
Sistem ilk aşamada SGK’lı özel sektör çalışanları için zorunlu olacak. Kamu çalışanları, Bağ-Kur’lular ve çalışmayanlar ilk etapta kapsam dışında tutulacak. Bu gruplar için ilerleyen dönemde ayrı düzenleme yapılması bekleniyor.
3. Maaşlardan Ne Kadar Kesinti Olacak?
Kesintiler brüt maaş üzerinden %3 oranında yapılacak. İşverenler de aynı şekilde kademeli olarak %3’e kadar katkı sağlayacak. Devlet, çalışan ve işverenin toplam katkısına %30 destek verecek.
Örnek hesaplama:
- Brüt maaş: 40.000 TL
- Çalışan katkısı (%3): 1.200 TL
- İşveren katkısı (%3): 1.200 TL
- Devlet desteği (%30): 720 TL
Toplam birikim: 3.120 TL
Yani çalışan cebinden 1.200 TL verirken hesabına 3.120 TL yatırılmış olacak.
4. Emekli Olanlar da Dahil
TES yalnızca aktif çalışanları değil, emekli olup çalışmaya devam edenleri de kapsayacak. Bu kişilerden de %3 kesinti yapılacak ve ilerleyen yıllarda ikinci bir emeklilik geliri elde edebilecekler.
5. BES ve TES Birlikte Devam Edecek
BES gönüllü, TES zorunlu olacak. Her iki sistem yan yana yürütülecek. BES’te cayma ve ara ödeme seçenekleri sürerken, TES’te genel olarak çıkış hakkı bulunmayacak.
6. Kıdem Hakları Korunuyor
TES’in yürürlüğe girmesiyle mevcut kıdem tazminatı hakları geriye dönük olarak etkilenmeyecek. Çalışanların bugüne kadar kazandığı haklar korunacak. Kıdem tazminatının “30 günden 19 güne düşeceği” iddiaları da şu an için resmi bir karşılık bulmuyor.
7. Kıdem Tazminatı ile İleride Birleşebilir mi?
TES’in ilerleyen dönemde kıdem tazminatıyla entegre edilmesi ihtimali bulunuyor. Henüz netleşmeyen üç senaryodan biri, kıdemin bir kısmının TES fonuna aktarılması yönünde. Ancak bu konuda kesin bir karar alınmış değil.
8. Kısmi Para Çekme Mümkün Olacak mı?
Sistemden erken para çekimi genel olarak mümkün olmayacak. Ancak bazı özel durumlarda (evlilik, ilk konut alımı, uzun süreli işsizlik veya ağır hastalık gibi) kısmi çekim hakkı tanınması bekleniyor. Bu oran %10–20 aralığında olacak ve detaylar ikincil düzenlemeyle belirlenecek.
9. İşveren Katkısı ve Hak Ediş Süresi
İşveren katkısı ilk etapta %0,5–1 arasında başlayacak ve birkaç yıl içinde %3’e yükselecek. Ancak işverenin yaptığı katkının çalışana hangi sürede kesin hak olarak geçeceği henüz net değil. Bu konu da ilerleyen dönemde yayımlanacak yönetmeliklerle açıklığa kavuşacak.
10. Devlet Katkısı Devam Ediyor
Devlet, çalışan ve işverenin toplam katkısına %30 oranında destek verecek. Bu destek, BES sisteminde olduğu gibi yıllık belirli bir üst sınırla uygulanabilir. Kısmi çekimlerde devlet katkısının nasıl değerlendirileceği de ayrı bir düzenleme konusu olacak.
11. TES Maaşlara Nasıl Yansıyacak?
Uygulama başladığında çalışanların net maaşlarında küçük bir düşüş yaşanacak. Özellikle asgari ücretle çalışanlar bu farkı daha fazla hissedecek. Ancak yapılan kesintiler, uzun vadede emeklilikte ikinci bir gelir olarak geri dönecek.
12. Kimler Kapsam Dışında Kalacak?
İlk aşamada:
- Kamu personeli,
- Bağ-Kur’lular,
- Çalışmayanlar kapsam dışında kalacak.
Bu gruplar için ayrı bir takvim ve yasal düzenleme yapılması planlanıyor.
13. Çift Emeklilik Dönemi Başlıyor
TES sayesinde çalışanlar, SGK emekliliklerinin yanı sıra ikinci bir maaş alma imkanına kavuşacak. Bu, özellikle özel sektörde uzun süre çalışanlar için önemli bir gelir avantajı sağlayacak.
14. Denetim ve Güvenlik
TES, Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinasyonunda, SPK, SEDDK ve Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) tarafından denetlenecek. Katılımcılar, tıpkı BES’te olduğu gibi bireysel ekranlarından birikimlerini takip edebilecek.
15. Şirketler ve Çalışanlar Ne Yapmalı?
Şirketler:
- 2026 öncesinde bordro sistemlerini güncellemeliler,
- Emeklilik şirketleriyle veri entegrasyonu hazırlıklarını tamamlamalılar,
- Çalışanlara TES hakkında bilgilendirme yapmalılar.
Çalışanlar:
- TES başlamadan önce OKS’den çıkmak istiyorsa bunu 2026’dan önce yapmalı,
- BES katkı oranlarını gözden geçirmeli,
- Yeni sistemin uzun vadeli kazançlarını değerlendirmeli.
Sonuç: 2026’da Emeklilikte Yeni Dönem Başlıyor
TES, Türkiye’de emeklilik sisteminde yeni bir sayfa açacak.
2026 yılında devreye girecek uygulamayla birlikte:
- Özel sektör çalışanlarının brüt maaşlarından %3 kesinti yapılacak,
- İşverenler kademeli katkı sağlayacak,
- Devlet, toplam katkıya %30 destek verecek,
- Kıdem hakları korunacak,
- Cayma hakkı bulunmayacak.
İkincil düzenlemelerle birlikte, kamu çalışanlarının ne zaman dahil edileceği ve kısmi çekim şartları gibi detaylar da netleşecek.